- Effectief gedrag tijdens de kredietcrisis
Kikvors of bij de kapper
Twee metaforen spreken elkaar tegen als we ze als leidraad willen gebruiken voor het omgaan met de huidige kredietcrisis. De ene is dat je stil moet zitten als je geschoren wordt. De gedachte is dat bewegen bij het scheren en knippen risicovol is. Vooral in beleggersland hoor je deze uitspraak vaak. Als je aandelen dalen, kun je beter niks doen, het trekt wel weer bij. Je verlies wordt pas rexebel als je je waardepapieren verkocht hebt.
De andere metafoor is die van de kikker in het kokende water. Dit is ook een echt experiment, zet een kikker in een pan met water, verhit het water geleidelijk tot een kookpunt. Wat gebeurt er, niks. De kikker blijft zitten en is uiteindelijk gekookt en overleden.
In de huidige crisis moet je je afvragen of je geschoren of gekookt wordt. Het maakt nogal uit.
Vermenging van rexebel en irrexebel
Het moeilijke is dat we niet goed weten of de crisis voor ons individueel irrexebel is of rexebel. Ooit is een experiment gedaan, waarbij tegen iemand gezegd wordt, voel je wel lekker? Hoezo, vraagt diegene, antwoord: nou je ziet er zo slecht uit. Als dat een aantal malen herhaald wordt, gaat degene zich ook echt slecht voelen. Wanneer mensen gaan geloven wat de ander zegt, dan gaat het ook echt slechter met ze. De irrealiteit wordt realiteit. Er ontstaat een echte crisis bij degene die steeds maar dreigende berichten te horen krijgt die hem wel zijdelings betreffen maar niet echt. Als je bijvoorbeeld in de zorg werkt, dan is het maar zeer de vraag of je werk bedreigd wordt. Als je je toch van de kook laat brengen door berichten over stijgende werkeloosheid, dan maak je onnodig druk. Als je door het onnodig druk maken slecht slaapt, ziek wordt en slecht gaat presteren, manoeuvreer je jezelf in een onnodig ongelukkige situatie en word je misschien wel juist om die reden ontslagen.
De dreiging is niet rexebel, de objectieve crisis is niet op jou van toepassing, jouw interpretatie van de crisis is irrexebel en je handelen hoogstwaarschijnlijk onjuist. Je zat bij de kapper, niet in het hete water.
Echte crisis
Er is ook een aantal mensen wat echt last heeft van de crisis, bijvoorbeeld baan op de tocht, pensioen dat aangetast wordt, aandelen die te laag zijn geworden, waardoor je ze moet verkopen en daardoor echte verliezen maakt die tot schulden leiden. Huwelijken die door de ontstane spanningen onder druk komen. Reorganisaties die tot baanverandering leiden, huizen die je niet verkocht krijgt, etc. Deze mensen komen echt klem te zitten door de financixeble crisis. Deze mensen moeten natuurlijk iets gaan doen, zij zitten in water dat dreigt te gaan koken. Snel gaan handelen.
Handelen of blijven zitten
Kan de psychologie helpen? Zeker voor een deel: Maak snel een onderscheid in denken, voelen en doen. Heel belangrijk is dat je goed bij jezelf nagaat of de crisis rexebel is of dat het toch alleen maar gevoelens of gedachten zijn die je zijn aangepraat door buitenwereld. Als dat zo is neem dan afscheid van deze irrationele gedachten, ze zijn geen goede leidraad voor je handelen. Of is er wel echte dreiging, die kans is op dit moment groot. Wees dan geen kikker, maar onderneem actie. Wat zijn je opties? Wat kun je bexefnvloeden? Je geld nog meer spreiden, je schuld gedeeltelijk aflossen. Op iets bezuinigen. Zou je het eigenlijk erg vinden om te verhuizen. Ook is het belangrijk om advies in te winnen, objectiveer je eigen situatie en neem dan een besluit, handelen of blijven zitten. Sta er bij stil in deze hectische tijden.